«Χαιρετίσματα στο θείο» , «Το φάντασμα του Ναζισμού» καθώς και μία μικρή ανάλυση περί μετεμψύχωσης – ναζισμού

  Τώρα τελευταία έπεσε στα χέρια ένα παλιό βιβλίο που μου έκαναν δώρο , το «Χαιρετίσματα στο θείο« του Ντάνιελ Τσαβαρία. Το πρώτο κεφάλαιο ομολογώ με δυσκόλεψε και έκανα αρκετό καιρό να το αρχίσω. Όμως από το δεύτερο και μετά ο «κώδικας» του βιβλίου άρχισε να ξεδιπλώνεται. Τα περισσότερα κεφάλαια είναι μικρά και σε  σύνολο αγγίζουν τα 90 και κάτι (το χω δανείσει αυτή τη στιγμή και δεν το χω εύκαιρο). Μία γρήγορη περιγραφή της πλοκής του βιβλίου θα έλεγα ότι αποτελεί η «Ανατομία του φασισμού». Το βιβλίο αποτελεί κάτι τέτοιο, μας παρουσιάζει την γένεση και την πορεία των ηρώων – μελανοχιτώνων και ταυτόχρονα τις βασικές αρχές της ιδεολογίας τους. Η βασική ραχοκοκαλιά είναι αυτή ενώ ταυτόχρονα ξετυλίγονται γύρω της παράλληλες ιστορίες σε διαφορετικές χρονικές περιόδους και τόπους, από την εποχή του τέλους(;) της Αποικιοκρατίας έως την πτώση του Ανατολικού μπλοκ, και από την Λατινική Αμερική έως την Κούβα και την Ισπανία του Φράνκο. Δεν πρόκειται για ένα διδακτικό βιβλίο, δεν μας κουνάει το δάκτυλο ο συγγραφέας. Ο Τσαβαρία απλά μας παρουσιάζει τους ήρωες σαν σ’ ένα περιπετειώδες ντοκιμαντέρ. Μας κάνει κοινωνούς της (φασιστικής) ιδεολογίας και της ψυχολογίας τους. Η εμμονή με τον ρομαντικό ήρωα – ιππότη που αψηφά τον θάνατο, του εκλεκτού, είναι εδώ, πανταχού παρούσα και ξεδιπλώνεται μπροστά στα μάτια μας. Τα συμπεράσματα όμως είναι δικά μας.

Παρότι είναι ένα βιβλίο για απαιτητικούς αναγνώστες το κείμενο ρέει χωρίς διακοπή. Είναι λίγες φορές που εντόπισα να υπάρχει «κοιλιά» και αυτό όχι για πολύ.  Η μετάφραση (κι όχι μόνο) του Κρίτων Ηλιόπουλου είναι πάρα πολύ καλή δίνοντάς μας πολλές και χρήσιμες πληροφορίες για γεγονότα και πρόσωπα που αναφέρονται μέσα στο βιβλίο. Γενικά οι εκδόσεις Opera έχουν κάνει μία πολύ καλή δουλειά μια και το πολυσέλιδο βιβλίο διαβάζεται άνετα χωρίς να καταστρέφεται.

μικρή σημείωση: ο «Τροπικός του Αιγόκερω» μετά από το «Χαιρετίσματα στο θείο» μου φάνηκε πιο βατό και εύκολο.

  Αφού είχα τελειώσει με το βιβλίο του Τσαβαρία άκουσα σε ραδιοφωνική εκπομπή δημοσιογράφου Γιώρχου Σαχίνη για την μελέτη του Βαγγέλη Τζούκα  «Το φάντασμα του Ναζισμού» από τις εκδόσεις Εστία.

  Μία μικρή αλλά συμπυκνωμένη μελέτη τόσο για την γένεση αλλά και για την συνεχόμενη παρουσία της μυθολογίας και ιδεολογίας του ναζισμού στην λογοτεχνία και την μουσική αλλά και όχι μόνο. Θα το προτιμούσα ίσως λίγο πιο αναλυτικό και επικαιροποιημένο στο τελευταίο του κεφάλαιο όπου μας δίνει μία μικρή γεύση για το πώς η «ελαφριά» διασκέδαση μας κάνει κοινων@ς της ναζιστικής ιδεολογίας και νοοτροπίας, έτοιμ@ς να αποδεχθούμε πιο εύκολα μία επερχόμενη επανεμφάνισή της.

  Κάθε κεφάλαιο το ακολουθεί μία αναλυτικότατη βιβλιογραφία, ακόμα και στην Εισαγωγή, δίνοντάς μας την σκυτάλη να κάνουμε την δική μας έρευνα και αναζήτηση πάνω στο θέμα. Το κείμενο είναι καλογραμμένο και ως προς το θέμα του ρέει γρήγορα, δίνοντας με εύκολο τρόπο τις πληροφορίες του χωρίς να είναι ρηχό.

  Τελειώνοντας το συγκεκριμένο βιβλίο αλλά και από προσωπική μου πείρα διαπίστωσα πιο ουσιαστικά την όχι και τόσο αθώα φύση πολλών παραφυσικών και παραϊστορικών θεωριών (κοίλη γη, μετεμψύχωση από οπαδούς της Νέας Εποχής, απόρριψη της Ινδοευρωπαϊκής καταγωγής των ελληνικών φύλων, εξωγήινη καταγωγή του ανθρώπου κτλ). Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετές από αυτές έχουν ως δομικό στοιχείο τον «εκλεκτό».

   Ως άθεος οι διάφορες παραδόσεις/θρησκείες μου φαίνονται πολύ ενδιαφέρουσες για το τρόπο κατανόησης του κόσμου και της ζωής από τον άνθρωπο. Σε ένα μεγάλο βαθμό σέβομαι την ανάγκη του ανθρώπου να πιαστεί από κάπου. Ο θάνατος είναι κάτι που είναι βαρύ, είτε πιστεύεις είτε όχι. Όμως στην περίπτωση της μετεμψύχωσης έχω ακούσει φοβερές φασιστικές και ρατσιστικές αναλύσεις  που θα μπορούσαν να δώσουν το τέλειο άλλοθι στους οπαδούς της. Έχω ακούσει το λοιπόν ότι το άτομο το οποίο έχει μία δυστυχισμένη παρούσα ζωή ουσιαστικά «πληρώνει» τα αμαρτήματα μίας προηγούμενης ζωής. Δηλαδή βλέπετε έναν άνθρωπο να έχει καρκίνο; Ένα παιδάκι να το βιάζουν; Μην τους λυπάστε ή τους βοηθάτε. Ουσιαστικά αποτελούν ψυχές που πληρώνουν για τα κρίματα των προηγούμενων ζωών τους. Μάλιστα φτάνουν αρκετοί από αυτούς (που πάντα είναι απολιτίκ και ελαφρείς), να υποστηρίζουν ότι η Αφρική αποτελεί την αποθήκη των καταραμένων ψυχών. Το τέλειο υπερφυσικό άλλοθι κάθε ρατσιστή για τον μισανθρωπισμό του.

Μην σας ακούγεται τόσο τραβηγμένο. Αντίστοιχα άλλοθι είχαν φτιάξει και οι Ναζί για να δικαιολογήσουν τα εγκλήματά τους. Βάφτισαν κατώτερες φυλές, αντικειμενοποίησαν τον διαφορετικό άνθρωπο για να μπορούν πιο εύκολα να τον εξοντώσουν. Κι αυτό είναι το βασικό συστατικό του Ναζισμού που τον κάνει την χείριστη από της απολυταρχικές ιδεολογίες. Πολιτικοποιεί το έγκλημα. Είναι δομικό συστατικό του η αντικειμενοποίηση και η εξόντωση του διαφορετικού ανθρώπου (όχι απλά του αντιπάλου – χωρίς αυτό να είναι λίγο).

  Και όπως πάντα μετά κάθε μεγάλο έγκλημα οι περισσότερ@ δηλώνουν άγνοια. Δεν έχουμε όμως τέτοια πολυτέλεια εδώ και πάρα πολύ καιρό.

όταν το άγαλμα του Λένιν κατέβαινε το ποτάμι

στην προηγούμενη ανάρτηση είχα αναφερθεί στο «βλέμμα του Οδυσσέα» και το πόσο έγραψε μέσα μου. μία από τις σκηνές που μένει βαθιά χαραγμένη είναι αυτή του αγάλματος του Λένιν που τεμαχισμένο πάνω σε μία πλατφόρμα κατεβαίνει το ποτάμι ενώ οι άνθρωποι που το βλέπουν σταυροκοπιούνται. αυτή η σκηνή πέρα του συμβολισμου , που νομίζω ότι είναι ξεκάθαρος, έχει και μία ακόμη ιδιαιτερότητα. αυτή η σκηνή δεν υπήρχε στο σενάριο. το άγαλμα τυχαία εμφανίστηκε να κατεβαίνει το ποτάμι και οι άνθρωποι δεν είναι ηθοποιοί αλλά κάτοικοι που πραγματικά σταυροκοπιόντουσαν και γονάτιζαν,  οχι όμως  βάση κάποιας οδηγίας του σκηνοθέτη αλλά γιατί έτσι το ένοιωθαν.

όταν η πραγματικότητα συνθέτει τις πιο δυνατές αλληγορίες και συμβολισμούς χωρίς την ανάγκη του ποιητή ,αλλά από την άλλη μήπως ο ποιητής ήταν αυτός που μπόρεσε να δει την δύναμη του πράγματος και ν α μας την μεταφέρει;

 

οι γερανοί

 

Αυτές τις ημέρες έχουν γραφτεί πολλά για την Χιροσίμα και την ατομική βόμβα που έπεσε εκεί πριν 70 χρόνια. Υπάρχουν άρθρα που έχουν αναλύσει με πολύ ικανοποιητικο τόσο τους λόγους και τις αιτίες που έπεσε αυτή η βόμβα καθώς η «αδερφή» της στο Ναγκασάκι. Άρθρα με σπάνιο φωτογραφικό υλικό όπως αυτό στο luben. Όμως δεν θα θελα να μιλήσω για αυτό.

Θα μιλήσω για ένα τραγούδι. Το 1968 ο σοβιετικός ποιητής Ραζούλ Γκαζμάτοφ επισκέπτεται το Πάρκο Ειρήνης της Χιροσίμα καθώς και το μνημείο της Σαντάκο Σασάκι. Εκεί , οι γερανοί από χαρτί που έχει φτιάξει ένα κορίτσι κι έχει στολίσει το μνημείο τον καταδιώκουν και τον οδηγούν στο να γράψει το ποίημα «Οι γερανοί» ή αλλιώς Журавли́ στα ρώσικα. Το τραγούδι  ηχογραφείται πρώτη φορά στις 9 Ιουλίου του 1969 και αποτελεί παραδοσιακό αντιπολεμικό τραγούδι της Ρωσίας. Αποτελεί τραγούδι μνημείο αναφοράς για τους νεκρούς του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου.

Η πιο τρυφερή απόδοση του τραγουδιού που βρήκα ήταν από τον ίδιο τον συνθέτη που το μελοποίησε,  τον Γιαν Φρένκελ.

  Οι στίχοι αποδόθηκαν στα ελληνικά από τον Γιάννη Ρίτσο και τραγουδήθηκε από την Μαργαρίτα Ζορμπαλά

Όσο για την φρίκη της ατομικής βόμβας νομίζω ότι ο ξυπόλυτος Τζεν είναι ο πιο κατάλληλος για να μας την περιγράψει. Ο ξυπόλητος Τζεν είναι μία σειρά γιαπωνέζικου κόμιξ ή αλλιώς μάνγκα το οποίο σχεδίασε ο Κεΐτζι Ναγκαζάουα το 1973. Σε αυτό το μάνγκα μας περιγραφει την Ιαπωνία κατά την διάρκεια του Δευτέρου Πολέμου, λίγο πριν καθώς και το πολύ μετά την ρήψη της βόμβας. Δεν κρύβει τίποτα. Μας περιγράφει την γιαπωνέζικη κοινωνία εκείνης της περιόδου. Τις ταξικές και πολιτικές διαβαθμίσεις. Την διαφθορά σε όλα τα επίπεδα. Τον εθνικισμό. Το πώς αφέθηκαν πολλοί πολίτες να πεθάνουν μετά την ρήψη της βόμβας. Για το πώς τους εκμεταλλεύτηκαν οι υπόλοιποι , ανέπαφοι, γιαπωνέζοι. Για το πώς οι «πατριώτες» γιαπωνέζοι έγιναν έπειτα φιλαμερικανοί. Για το πώς προσπαθούσαν οι πολίτες με πρωτόγωνα μέσα να επιβιώσουν, τρωγοντας την σκόνη των τριμμένων οστών των πτωμάτων, για τους μαζικούς τάφους. Τίποτα δεν μένει κρυφό σε αυτό το εκπληκτικό κόμιξ. Ένα μικρό δείγμα από την απόδοσή του σε ταινια το 1983.

Το συγκεκριμένο βίντεο είναι πολύ σκληρό και δεν είναι για παιδιά και δυστυχώς δεν είναι υπερβολικό.

Ας μην ξεχνάμε. Δεν μας επιτρέπεται.

Μην συνηθίζουμε στην φρίκη.

είναι το Πολυτεχνείο επίκαιρο;

η απάντησή μου είναι άμεση. Ναι.

Όσο τα βασικά αιτήματα του δεν έχουν γίνει κοινό αγαθό θα είναι πάντα επίκαιρο.

Ψωμί; ελάχιστοι το έχουν πια σίγουρο

Παιδεία; ολοένα και λιγότεροι επίσης

Ελευθερία; ολοένα και λιγοστεύει

Εθνική Ανεξαρτησία; Ε στην μπαμπανία δεν μιλάνε για σχοινί

πολυτεχνείο

-//-

Ίσως κάποια στιγμή συνειδητοποιήσουμε ότι η Δημοκρατία δεν διορθώνεται με δικτατορίες αλλά με πολίτες. Είναι δύσκολη δουλειά να είσαι πολίτης. Θέλει να είσαι υπεύθυνος για λάθη της κοινωνίας στην οποία ζεις και να προσπαθείς να τα διορθώσεις.

 

-//-

Κάθε χρόνο θέλω να χαιρετήσω αυτά τα παιδιά που αψήφησαν την γενικευμένη μαλάκυνση. Που θέλησαν να αφήσουν την βολή τους.

Είναι εύκολο να κρίνεις. Πολύ πιο δύσκολο να δρας.

-//-

κάθε χρόνο , τέτοια εποχή , μου ρχονται στο νου οι στίχοι του Αναγνωστάκη

και δυστυχώς σε κάθε οθόνη, σε κάθε βήμα τους βρίσκω ακόμη επίκαιρους

Φοβάμαι

Φοβάμαι

τους ανθρώπους που εφτά χρόνια

έκαναν πως δεν είχαν πάρει χαμπάρι

και μια ωραία πρωία –μεσούντος κάποιου Ιουλίου–

βγήκαν στις πλατείες με σημαιάκια κραυγάζοντας

«Δώστε τη χούντα στο λαό».

Φοβάμαι τους ανθρώπους

που με καταλερωμένη τη φωλιά

πασχίζουν τώρα να βρουν λεκέδες στη δική σου.

Φοβάμαι τους ανθρώπους

που σου ‘κλειναν την πόρτα

μην τυχόν και τους δώσεις κουπόνια

και τώρα τους βλέπεις στο Πολυτεχνείο

να καταθέτουν γαρίφαλα και να δακρύζουν.

Φοβάμαι τους ανθρώπους

που γέμιζαν τις ταβέρνες

και τα ‘σπαζαν στα μπουζούκια

κάθε βράδυ

και τώρα τα ξανασπάζουν

όταν τους πιάνει το μεράκι της Φαραντούρη

και έχουν και «απόψεις».

Φοβάμαι τους ανθρώπους

που άλλαζαν πεζοδρόμιο όταν σε συναντούσαν

και τώρα σε λοιδορούν

γιατί, λέει, δεν βαδίζεις στον ίσιο δρόμο.

Φοβάμαι, φοβάμαι πολλούς ανθρώπους.

Φέτος φοβήθηκα ακόμα περισσότερο.

-//-

Κλείνω με ένα τραγούδι που. Δεν έχω να πω κάτι. Αν μπορείς να αισθανθείς κάτι απλά θα το αισθανθείς. Κι είναι πολύς ο καιρός που οι άνθρωποι κάθισαν να αφουγκραστούν την ψυχή τους. Φοβήθηκαν να πονέσουν και δεν συνειδητοποίησαν ότι μόλις είχαν πεθάνει. Θέλει θάρρος να ζεις. Ειδικά ελεύθερος.

Το ακούω και σκέφτομαι ότι περπατάμε μαζί. Χέρι χέρι τραγουδώντας. Πόση δύναμη έχει ένα τραγούδι. Σας ευχαριστώ. Αν έχει νόημα ένα ευχαριστώ. Δεν σας γνώρισα αλλά… κάτι λίγο από την ομορφιά σας γεύτηκα κι εγώ. Μία ομορφιά γλυκιά σαν στίχος, βήμα , χτύπος.

-//-

Αυτοί/-ες τότε έκαναν ότι έπρεπε για να ξεπλύνουν μία ξεφτιλισμένη κοινωνία. Μην τους λοιδορείς γιατί εσύ υπήρξες ή έχεις υπάρξει ή θα είσαι ανάξιος/-α.

Αλλά πιο ωραία στα χώνει ο πιτσιρίκος.

t0s1 d1m0kr@ti@ 3x0um3 n@ d0um3…

Τρία χρόνια πριν. Σαν να μην πέρασε ούτε μία μέρα από τότε. Τόσο δακρυγόνο, φόβος μέσα στο χάος. Κι όσο δεν συνειδητοποιούμε ότι η δημοκρατία είναι κατά βάση και θέμα οικονομικής ισονομίας τόσο θα βαθαίνουμε στην κατάθλιψή μας και θα νοσταλγούμε καθεστώτα-κλουβιά.

Greek democracy
ενώ υπάρχει έλλειψη δημοκρατίας κάποιοι νοσταλγούν τον απαγχονισμό της. Απογοήτευση.

 

είναι οι «κακοί» τόσο διαφορετικοί άνθρωποι;

Δεν συνηθίζω να ανεβάζω δυο δυο τις αναρτήσεις μου. Όμως μία ξαφνική πορεία στο λιμάνι από φασιστοειδή μου το επιβάλει. Γενικά το θέμα του φασισμού και της ρατσιστική , κι όχι μόνο, βίας πάντα με αφορά. Δεν θα κάνω τώρα μία ανάλυση του φαινομένου που βιώνουμε ακόμη και σε μικρά καθημερινά θέματα αλλά και το πώς φασιστικοποιούμαστε καθημερινά. Θα παραθέσω όμως ένα βίντεο πάλι από ομιλία που έγινε στο TED από τον Φίλιπ Ζιμπάρντο όμως αυτή τη φορά

Ο Φίλιπ Ζιμπάρντο ήταν ο υπεύθυνος του Πειράματος της Φυλακής του Σταντφορντ, όπου φοιτητές συμμετείχαν σε ένα πείραμα 3 ημερών όπου οι μισοί ήταν κρατούμενοι  κι άλλοι μισοί δεσμοφύλακες. Σε αυτή του την ομιλία αναφέρεται και στα γεγονότα των ανακρίσεων στο Άμπου Γκράιμπ. Ενώ σε ένα σημείο της ομιλίας του αναφέρει τα εξής:
«ποιές είναι οι επτά κοινωνικές διαδικασίες που στρώνουν το δρόμο στο κακό;
1. Το να κάνεις αλόγιστα το πρώτο μικρό βήμα.
2. Η απανθρωποποίηση των άλλων.
3. Η απεξατομίκευση σε συνθήκες ανωνυμίας.
4. Η διάχυση της προσωπικής ευθύνης.
5. Η τυφλή υποταγή στην εξουσία.
6. Η άκριτη συμμόρφωση στις νόρμες τις ομάδας.
7. Η παθητική ανοχή στο κακό μέσω της αδράνειας ή της αδιαφορίας.»

Δική μου προσθήκη: Κι αυτές οι παράμετροι δεν είναι τόσο άσχετες με την φασιστικοποίηση της καθημερινότητάς μας και κυρίως της συμπεριφοράς μας. Και σκεφτείτε πόσα έχετε κάνει , και κάνει καθημερινά.

Η προσωπική σελίδα του Φίλιπ Ζιμπάρντο

Η ομιλία του Γιώργου Παπανδρέου στο TED

Δεν πίστευα ποτέ ότι θα έγραφα μία ανάρτηση με βίντεο του Γιώργου Παπανδρέου (γνωστού κι ως GAP). Όμως ομολογώ ότι η συγκεκριμένη ομιλία του στο TED μου φάνηκε ενδιαφέρουσα. Είναι ρεαλιστική παρότι μοιάζει άσχετη με τη παρούσα κατάσταση.
Μία ενδιαφέρουσα ανάλυση της Κρίσης (όχι μόνο της Ελλάδας) και με ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες που δεν είχαν ακουστεί.